Tolosako Udalak, hirigune historikoko eta Euskal Herria plaza eta bere inguruetako kaleetan dauden eraikin pribatuetako fatxadetan, pintadak garbituko ditu.
Bizilagunen aspaldiko eskaria da, baina udalak adeirazi duenez, ez du eremu pribatuan halako esku hartze bat egiteko inolako eskumenik eta, nahi izanagatik, ezingo luke horrelako lanik egin. Eraikinak egoera onean mantentzeko betebeharra eraikinen jabeena da. Badira, ordea, zenbait salbuespen: esaterako, udalak, iraingarriak (sexista, arrazista edo pertsona/kolektibo jakin baten aurkakoak) diren pintadak garbitzen dituela adierazi du, eta hala egiten jarraituko dutela.
Marko juridikoa aztertu eta gero Alde Zaharrean garbiketa egin ahal izateko oinarria topatu dute. Euskal Kultura Ondarearen 14/2023 Legeak jasotzen duenez, titularrek ez badituzte betetzen ondasunak kontserbatzeko betebeharrak, foru-aldundiek eta udalek ofizioz hartu ahal izango dituztela ondasun hori galtzea saihesteko beharrezkoak diren neurriak.
Bi baldintza nagusi izango dira lan hori egin ahal izateko: alde batetik, jabekideek baimena eman beharko dute; bestetik, modu antolatuan eta errepikatuan ematen direnak garbituko dira.
Zergatik Alde Zaharrean?
Ondarearen babes ikuspegitik legoke justifikatuta esku hartze hau. Hau da, ulertzen da babestu beharreko ondasun juridikoa ondare arkitektonikoa dela, eta ez jabetza pribatua. Izan ere, Eusko Jaurlaritzak 1995. urtean ‘Monumentu multzo’ izendatu zuen Tolosako Alde Zaharra, bere osotasunean. Bizi duen egoera ikusita, biziberritzeko Hiri-Berroneratzeko Plan Integrala abian du udalak. Azken boladan, gainera, mota askotako pintadak ugaritu dira eta horiek garbitzea urrats bat izan daiteke biziberritze prozesuan.
Baimenak
Horretarako, ordea, eraikineko jabeen baimena beharko du udalak, baita sor litezkeen balizko kalteengatik udala eta garbiketa enpresa erantzukizunetik salbuesteko berariazko deklarazioa ere. Pintadak detektatuko dituzte udalak eta garbiketa enpresak, eta pintada bakoitza eta fatxadaren ezaugarriak (materiala, babes-maila, etab.) kontuan izanda, bertan zerbait egiterik duen ala ez erabakiko du. Ondoren, eraikin horietako ordezkariekin jarriko dira harremanetan, baimenak kudeatzeko. Baimen bat beharko da garbiketa egiten den bakoitzeko. Datozen asteotan hasiko da udala jabeekin harremanetan jartzen.
Nola egingo dira garbiketa lanak eta zein baldintza ditu?
Behin baimenak eskuratuta, kale-garbiketaren kontratua emakidan duen enpresak burutuko ditu lanok, gradualki. Batzuetan pintada ezabatzeko garbiketa lanak egingo dira; hori posible ez den beste kasuetan, aldiz, gainetik margotzera mugatuko da zerbitzua. Eskaera-orrian zehaztu beharko da egin beharreko lana zein motatakoa den.
Argitu behar da ezingo direla detektatutako guztiak garbitu, garbiketarako erabiltzen diren materialen ezaugarriengatik, osagai batzuk kalteak eragin baititzakete gainazal batzuetan. Hala, kalteak ez areagotzeko, erakusleiho, burdin hesi, arotzeria, egurrezko elementu eta beste gainazal delikatu batzuetan egindakoak ezingo dira zerbitzu honen bidez garbitu.
Bide publikotik at dauden eremuak ere ez dira zerbitzu honen barruan sartuko, hala nola: patioak, garajeetarako edo atarietarako sarbideak eta titulartasun pribatuko beste leku batzuk. Beraz, udalak pintadak bide publikoaren mugakide diren fatxadetan bakarrik garbituko lituzke, baldin eta fatxadetako materialaren izaerak eta bitartekoak horretarako aukera emango balute.
Errespetuz jokatzeko deia luzatu du Ander Figuerido zinegotziak: «Bat egiten dugu bizilagunen kezkarekin, eta herriko ondare guztia, izan jabetza publikokoa ala pribatua, zaintzeko eta babesteko dei egiten dugu».